Hiện nay, ung thư tuyến tiền liệt được xem là một trong những loại ung thư phổ biến ở nam giới và ngày càng trẻ hóa. Một trong những chỉ số xét nghiệm thường được thực hiện khi nhắc đến loại bệnh này là PSA. Vậy, làm thế nào để tầm soát và phát hiện sớm ung thư tiền liệt tuyến ? Chỉ số PSA cao có phải bị ung thư tuyến tiền liệt không ? Cùng Medic Sài Gòn tìm hiểu nhé !
Xét nghiệm PSA là gì?
Xét nghiệm PSA (Prostatic Specific Antigen) là một loại xét nghiệm máu với mục đích định lượng giá trị PSA. Đây là kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt, được dùng trong tầm soát, chẩn đoán và theo dõi quá trình điều trị ung thư tiền liệt tuyến.
PSA được các tế bào tuyến tiền liệt sản sinh, có ở cả người khỏe mạnh và người bị ung thư. Xét nghiệm máu PSA là xác định lượng PSA trong máu của người lấy mẫu. Chỉ số PSA ở máu cao có thể cho thấy sự hiện diện của một số bệnh lý về tuyến tiền liệt trong đó có ung thư.
Ban đầu, xét nghiệm này được thực hiện để theo dõi sự tiến triển của ung thư tuyến tiền liệt ở những nam giới đã được chẩn đoán mắc ung thư. Sau này, cùng với thủ thuật khám trực tràng bằng ngón tay, nó trở thành một công cụ dùng để chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến ở những người đàn ông có triệu chứng bất thường liên quan đến tuyến này.
PSA cao có phải bị ung thư tuyến tiền liệt không ?
Theo nhiều nghiên cứu y khoa, không có mức PSA bình thường hay bất thường cụ thể nào trong máu. Mức PSA thay đổi theo từng người, từng độ tuổi, chủng tộc và cả lối sống của người bệnh và không phải cứ PSA cao là ung thư.
- Ở bất kỳ độ tuổi nào, nếu PSA tăng 0,35 ng/ml trong một năm có thể cần phải tiến hành thêm các xét nghiệm khác để khẳng định.
- Nếu kết quả xét nghiệm bình thường (dưới 4 ng/ml máu) thường có nghĩa là không có ung thư, mặc dù kết quả này không phải hoàn toàn chính xác, nhưng các trường hợp sai lệch rất hiếm gặp.
- Nếu nồng độ PSA từ 4 ng/ml đến 10 ng/ml cho thấy có 25% khả năng mắc ung thư tuyến tiền liệt.
- Nếu nồng độ PSA trên 10 ng/ml nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt lên đến 50%.
Việc hiểu rõ nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt và đi tầm soát định kỳ để xác định nồng độ PSA cơ bản là rất cần thiết.
- Nguy cơ trung bình: Bắt đầu tầm soát ung thư ở độ tuổi từ 45 đến 50.
- Nguy cơ cao hơn (nhóm người có tiền sử gia đình có người thân mắc bệnh, người có đột biến gen di truyền, người gốc Phi): Bắt đầu tầm soát ung thư ở độ tuổi sớm hơn từ 40 đến 50 tuổi.
Xem thêm: Gói tầm soát xét nghiệm ung thư nam/nữ tại Đà Nẵng
Ai nên làm xét nghiệm PSA ?
Xét nghiệm PSA được các bác sĩ chỉ định thực hiện trong các trường hợp sau:
- Nam giới > 50 tuổi có những vấn đề ở đường tiết niệu, xét nghiệm PSA trong ung thư tiền liệt tuyến có thể được chỉ định để đánh giá nguy cơ, giúp tầm soát ung thư một cách tích cực.
- Đối với những người bệnh mới được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt, xét nghiệm PSA (phối hợp với một số yếu tố khác như: giai đoạn khối u,…) có thể được sử dụng để đánh giá nguy cơ tiến triển ung thư. Từ đó, bác sĩ sẽ đưa ra các phương pháp điều trị phù hợp
- Sau điều trị ung thư tuyến tiền liệt, bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ chỉ số PSA để đánh giá hiệu quả điều trị như: khả năng điều trị khỏi hoàn toàn, phát hiện ung thư tái phát hoặc đáp ứng điều trị nội tiết
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư tiền liệt tuyến cũng nên thực hiện xét nghiệm để sàng lọc ung thư từ năm 40 tuổi trở đi.
Những trường hợp PSA tăng nhưng không phải ung thư
Không phải tất cả bệnh nhân xét nghiệm có chỉ số PSA tăng đều ung thư tuyến tiền liệt. Có rất nhiều nguyên nhân khác khiến chỉ số này tăng cao. Điều bạn cần làm khi chuẩn bị tiến hành xét nghiệm PSA là trao đổi rõ với bác sĩ về tất cả các loại thuốc, thực phẩm chức năng, thói quen sinh hoạt và triệu chứng mà cơ thể gặp phải trong thời gian gần đây. Những yếu tố có thể làm mức PSA tăng bao gồm:
- Quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể thường khiến nồng độ PSA tăng lên theo thời gian.
- Nếu bạn mới có hoạt động quan hệ tình dục, có xuất tinh thì việc này cũng có thể làm tăng nồng độ PSA. Nên cần kiêng quan hệ tình dục trước ít nhất 48h khi cần làm xét nghiệm PSA.
- Bệnh phì đại tuyến tiền liệt (một tăng sản lành tính của tuyến tiền liệt) cũng là cho PSA tăng nhưng không phải ung thư.
- Viêm tuyến tiền liệt là một bệnh nhiễm trùng ở tuyến tiền liệt gây sưng và viêm, tình trạng này cần được điều trị bởi bác sĩ.
- Thói quen thường xuyên đạp xe gây áp lực lên tuyến tiền liệt cũng có thể làm PSA tăng trong thời gian ngắn.
- Sử dụng Testosterone cũng làm tăng nồng độ PSA
- Thủ thuật khám trực tràng bằng ngón tay (DRE) tạo áp lực lên tuyến tiền liệt cũng làm tăng PSA tạm thời. Vì thế cần làm xét nghiệm PSA trước khi khám trực tràng.
PSA hơi cao có đáng lo ?
Một kết quả PSA hơi cao chưa đáng lo ngại nhưng cần được theo dõi thường xuyên. Xét nghiệm được lặp lại trong vài tháng để xem nồng độ PSA đã trở lại bình thường hay chưa. Hoặc khi bạn có các triệu chứng như:
- Đi tiểu nhiều lần đặc biệt là vào ban đêm
- Khó bắt đầu dòng tiểu
- Lực dòng tiểu giảm
- Có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch
- Đau khi xuất tinh
Việc theo dõi các triệu chứng và làm xét nghiệm PSA lặp lại là cần thiết.
Cần làm gì khi chỉ số PSA cao liên tục nhiều lần xét nghiệm ?
Nếu sau nhiều lần xét nghiệm qua nhiều tháng, chỉ số PSA của bạn vẫn cao, điều đó cho thấy cơ thể chắc chắn đang có vấn đề. Trong trường hợp này, các bác sĩ sẽ cho bệnh nhân được hiện thêm 1 hay nhiều kiểm tra khác bao gồm:
- Kiểm tra tỷ lệ PSA gắn kết với protein so với PSA tự do (PSA không gắn kết với các protein khác trong máu). Nếu tỷ lệ PSA tự do so với PSA gắn kết với protein từ 25% trở lên, thì thường bạn đang mắc một tình trạng bệnh lý khác không phải ung thư. Nếu PSA của bạn cao, nhưng tỷ lệ PSA tự do so với PSA gắn kết với protein dưới 10%, thường nên sinh thiết để xác nhận chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt. Xét nghiệm PSA tự do giúp xác định xem bạn có cần sinh thiết tuyến tiền liệt hay không.
- Khuyến nghị các xét nghiệm khác để loại trừ các vấn đề về tuyến tiền liệt không phải ung thư. Xét nghiệm máu chỉ số sức khỏe tuyến tiền liệt (PHI) giúp xác định xem sinh thiết có thể phát hiện ung thư tuyến tiền liệt hay không. Xét nghiệm điểm 4K kết hợp kết quả xét nghiệm PSA liên kết protein và PSA tự do với kallikrein 2 ở người, một dấu ấn sinh học của khối u tuyến tiền liệt.
Dựa trên các xét nghiệm trên, bác sĩ sẽ quyết định khuyến nghị bạn làm sinh thiết hay không. Sinh thiết là cách chính xác nhất để chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến hiện nay.
Có thể bạn cần: Xét nghiệm Aldosterone đánh giá chức năng tuyến thượng thận và rối loạn huyết áp
Xét nghiệm PSA ở đâu tại Đà Nẵng ?
Hiện nay, hầu hết các phòng khám và bệnh viện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đều có thực hiện loại xét nghiệm này. Tuy nhiên, nếu bạn muốn tìm kiếm 1 địa chỉ xét nghiệm uy tín, nhanh chóng và tiết kiệm chi phí thì Phòng khám Medic Sài Gòn tại Đà Nẵng là lựa chọn tốt dành cho bạn.
Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xét nghiệm y khoa, phòng khám được trang bị máy móc hiện đại cùng đội ngũ kỹ thuật viên dày dặn kinh nghiệm. Medic Sài Gòn là địa chỉ xét nghiệm tin cậy của khách hàng trong khu vực Đà Nẵng cũng như khách nước ngoài đến Đà Nẵng sinh sống, du lịch và làm việc.
Phòng khám cung cấp xét nghiệm PSA tầm soát ung thư tuyến tiền liệt cũng như đầy đủ các dịch vụ xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu khác,..Phòng khám cam kết mang đến sự hài lòng tối đa cho quý khách hàng khi lựa chọn chúng tôi làm nơi xét nghiệm kiểm tra sức khỏe.
Liên hệ: PHÒNG KHÁM CHẨN ĐOÁN MEDIC SÀI GÒN
- Địa chỉ: 97 Hải Phòng, Hải Châu, Đà Nẵng
- Hotline/Zalo/Whatsapp: 0914 496 516
